Taaldiversiteit beschermen en bevorderen

Net zoals planten- en diersoorten kunnen talen uitsterven, en dat gebeurt in een rap tempo. Op dit moment zijn er volgens Ethnologue, een catalogus van alle talen ter wereld, zo’n 7000 gesproken, levende talen. Meer dan 40% daarvan is echter een bedreigde taal en veel van die talen hebben nog maar minder dan 1000 levende sprekers. De taaldiversiteit zou dus snel kunnen afnemen in de komende jaren. 

Talen verdwijnen om verschillende redenen, wanneer sprekers ervan uitsterven of een andere taal gaan gebruiken. Het is geen nieuw verschijnsel, maar talen sterven wel sneller uit dan vroeger. Soms worden complete groepen moedertaalsprekers weggevaagd door oorlogen, natuurrampen of slechte levensomstandigheden. Andere keren wordt de bevolking van bovenaf een andere taal opgelegd, door politieke onderdrukking of op subtielere wijze door aanzienlijke voordelen te bieden voor sprekers van een andere taal (zoals toegang tot onderwijs, betere banen, een hogere sociale status). 

Wanneer talen verloren gaan, gaan vaak ook culturen en tradities verloren, die nauw zijn verbonden met taal. Door bedreigde talen in leven te houden, stimuleren we dus niet alleen de diversiteit van taal, maar ook de diversiteit van kunst, ideologieën, kennis en unieke wereldbeelden. Er zijn dan ook verschillende organisaties die zich inzetten voor het behoud van met uitsterven bedreigde talen. Hieronder volgen enkele van die projecten.

Endangered Languages Project (ELP)

Het Endangered Languages Project wil met moderne tools en technologie informatie over bedreigde talen verzamelen en delen. Op de website vind je gegevens over de talen en sprekers ervan, video’s en andere referentiematerialen. Bezoekers kunnen de informatie bekijken, maar ook actief bijdragen door suggesties voor updates te doen of zelf tekst-, audio- of beeldmaterialen toe te voegen. Door middel van documentatie en educatie hoopt het ELP talen in leven te houden en het tempo waarin ze verdwijnen te verlagen.

Wikitongues

Wikitongues is een non-profitorganisatie die zich inzet om talen te documenteren en nieuw leven in te blazen. De organisatie wil taaldiversiteit bevorderen door voor elke taal in de wereld videomaterialen te verzamelen en woordenlijsten samen te stellen. De verzamelde informatie maken ze wereldwijd beschikbaar, zodat mensen talen kunnen delen en onderwijzen.

Wikitongues

Op de site kun je video’s bekijken van bijdragers die in hun moedertaal spreken. Je kunt je ook aanmelden voor een mailinglijst om informatie en nieuws over taal en cultuur te ontvangen. Wikitongues ondersteunt daarnaast initiatieven om talen te behouden. Hun Language Sustainability Toolkit biedt sprekers van bedreigde talen handvatten om hun taal in leven te houden. 

Woolaroo

Woolaroo is een project van Google Arts & Culture. In deze app kunnen gebruikers op interactieve wijze kennismaken met talen die met uitsterven worden bedreigd. De tool maakt gebruik van Google Translate en Cloud Vision. Op basis van beeldherkenning krijg je in real time een vertaling van objecten die in je foto worden gedetecteerd.

Woolaroo

De app ondersteunt op dit moment tien talen, waaronder de Aboriginal-taal Yugambeh (vloeiend gesproken door slechts 18 mensen, hoewel er waarschijnlijk honderden zijn met een basiskennis van de taal) en het Louisiana-Creools, dat door minder dan 10.000 mensen in Louisiana (VS) wordt gesproken. Als je een van de talen spreekt, kun je zelf woorden toevoegen en bewerken om de taal in leven te houden.

De kans dat je een bedreigde taal spreekt is misschien klein, maar als je interesse in taal en cultuur hebt, zijn deze projecten zeker de moeite waard. Ze bieden talloze interessante weetjes, extra leesmateriaal en inzichten in de vele talen die de wereld rijk is.